Heksenwaan en vrouwenmoed
In 1591 werden twee Schiedamse vrouwen, Neeltgen Andries en Marytje Arendsdochter, beschuldigd en veroordeeld voor toverij. Om hun onschuld te bewijzen lieten ze zich opsluiten in de Haagse Gevangenpoort. Ze gingen in hoger beroep, wat niet alleen leidde tot vrijspraak, maar ook grote gevolgen had voor de rechtspraak van hun tijd.
Ruim twee jaar later, op 8 juli 1593, sprak de Hoge Raad de twee vrouwen vrij. Voortaan moest er daadwerkelijk bewijs zijn voor toverij, niet alleen maar verdachtmakingen. En, heel belangrijk, een bekentenis telde niet als de verdachte was gemarteld. Effectief kwam hiermee een einde aan de heksenvervolging in het gewest Holland.
Hun vrijspraak was uitzonderlijk in een tijd waarin vrouwen vaak op basis van roddel, achterklap en maatschappelijke angst verdacht werden gemaakt.
Een avond over vrouwen, beeldvorming en rechtspraak
Op 8 juli, precies 433 jaar na hun vrijspraak, staan we in Rijksmuseum de Gevangenpoort stil bij deze geschiedenis en brengen we verleden en heden samen. In samenwerking met Dolle Mina Den Haag, een groep mensen die zich ook inzet voor de zichtbaarheid en positie van eigenzinnige en strijdbare vrouwen, organiseren we een avond met verdieping, reflectie en ontmoeting. Neeltgen en Marytje vormen het historische hart van het programma en staan symbool voor vrouwen die durfden op te staan om te strijden tegen vooroordelen en onrecht.
Tijdens de avond vertelt onderzoeker Saskia Beukman over haar studie naar Neeltgen en Marytje. Zij plaatst hun geschiedenis binnen een bredere context van vervolging van vrouwen, roddelcultuur en rechtspraak in Holland.
Daarnaast is er ruimte voor verstilling tijdens een meditatieve sessie in de Vrouwenkamer, de historische plek waar door de eeuwen heen vele vrouwen opgesloten zaten.
Ook doe je mee aan een flitsrondleiding door het museum, waarin je meer leert over vervolging en bestraffing in de tijd van Neeltgen en Marytje en de werking van het rechtssysteem in het verleden.
De heksenwaag op een 19e-eeuwse prent. De weegschaal als hulpmiddel van de rechter.
Het programma nodigt uit om stil te staan bij eeuwenoude patronen van uitsluiting en bij de parallellen met vandaag, zoals het gevaar van beeldvorming en misinformatie.
Praktisch
Datum: dinsdag 8 juli 2026
Inloop: vanaf 18:45 uur, met welkomstdrankje en performance van Nadia Basurto
Start roulerend programma: 19:15 uur
-
-
- Korte rondleiding door de Gevangenpoort
- Lezing over Neeltgen en Marytje en hun tijd
- Meditatieve sessie in de Vrouwenkamer
-
Einde: circa 21:00 uur
Kosten: € 19,50 (koop je tickets via de knop hierboven of aan de kassa)